گره های ترافیکی شهر خرم آباد؛ضرورت نقش پررنگ‌ دستگاه‌های مسئول در حوزه مدیریت شهری

یادداشت-سرتیپ دوم ستاد محمد رضا هاشمی فر،فرمانده انتظامی لرستان- لرستان نگینی فیروزه‌گون در دل زاگرس، با طبیعتی بکر و چشم‌نواز، همواره مأمن مردمان باصفا و تمدنی کهن بوده است. در این میان، شهر خرم‌آباد، پایتخت این دیار، چونان دره‌ای سبز و خرم در آغوش کوهستان‌های سترگ آرمیده است. چشمه‌سارانانی جوشان، رودهایی خروشان و طبیعتی که هر بیننده‌ای را مسحور خود می‌کند، اینان تنها بخشی از زیبایی‌های این شهر باستانی است که گواه زیست بشریت در هزاره‌های دور است. آثار تاریخی چون قلعه فلک‌الافلاک، جام‌هایی زرین از تمدنی غنی، بر تارک این شهر می‌درخشند و قصه‌های تاریخ را برایمان زمزمه می‌کنند.

اما در کنار این همه زیبایی و شکوه، گره‌های ترافیکی در شریان‌های حیاتی این شهر، همچون زخمی بر چهره‌ی این نگین پربهاتر نشسته است. بافت قدیمی و عدم تعریض خیابان‌های هسته مرکزی شهر، در کنار وجود بازار سنتی، مراکز درمانی و آموزشی متعدد، و همچنین ساختار ناهماهنگ بدون پارکینگ‌های کافی در این محدوده، بر این مشکلات دامن زده است. این وضعیت، ضرورت ایفای نقش پررنگ‌تر دستگاه‌های مسئول در حوزه مدیریت شهری را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

نیاز به ساماندهی و رفع این معضل، امری حیاتی است تا بتوانیم شکوه و زیبایی خرم‌آباد را در کنار نظم و آسایش، به شهروندان هدیه دهیم. در این راستا، هوشمندسازی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، به‌ویژه راه‌اندازی دوربین‌های نظارت تصویری پلاک‌خوان هوشمند، گامی اساسی در جهت روان‌سازی ترافیک و ارتقاء کیفیت زندگی در این شهر کهن برداشته خواهد شد. این گام، نویدبخش آینده‌ای روشن‌تر و شهری پویاتر برای خرم‌آباد خواهد بود.

هسته اصلی مشکل: بافت قدیمی و خیابان های کم عرض

خرم آباد شهری با تاریخ و تمدنی غنی است که قدمت آن به دوران کهن بازمی گردد. اما همین قدمت، بافت شهری آن را نیز تحت تأثیر قرار داده و چالشهای منحصر به فردی را در حوزه ترافیک ایجاد کرده است. بسیاری از خیابان های اصلی و حیاتی شهر، که شریانهای اصلی حرکت در کالبد شهر محسوب می شوند، به ویژه در هسته مرکزی، با محدودیت های جدی درعرض و توانایی تعریض مواجه هستند.

خیابان امام خمینی (ره)؛ این خیابان که یکی از طولانی ترین خیابان های اصلی و به نوعی هسته مرکزی شهر محسوب می گردد شاهرگ اصلی اقتصادی، اداری و درمانی استان است. بخش هایی از این خیابان، به ویژه حد فاصل خیابان افلاک تا میدان آزادی و همچنین محدوده ۱۲ برجی تا میدان پلیس،و خیابان منتهی به آن یعنی میدان تختی تا ۲۴ متری حکیم و منتهی به پل حاجی از عرض کم و بافت قدیمی رنج می برد.

وجود تعداد بی شماری ( مراکز خرید، بانک، دفاتر پیشخوان، مراکز اداری) و درمانی مانند بیمارستان های منتهی به آن و درمانگاه ها، کلینیک های پزشکی و توانبخشی و آموزشگاه های علمی و موسسات خدماتی در طول این خیابان، باعث شده تا حجم تردد خودروهای شخصی و عمومی در آن به طور مداوم باشد. این تمرکز شدید فعالیت های اقتصادی و اداری در یک خیابان با زیرساخت محدود، به طور طبیعی منجر به ایجاد صفهای طویل خودرو، کندی حرکت و در نهایت قفل شدن ترافیک در ساعات اوج می شود.

فقدان پارکینگ های استاندارد؛تشدیدکننده بحران دوم

یکی از بارزترین و ملموس ترین دلایل تشدید گره ترافیکی در هسته مرکزی شهر خرم آباد، فقدان پارکینگ های استاندارد، کافی و متمرکز است. در مناطقی که بیشترین حجم تردد و مراجعات شهروندان و مراجعه کنندگان به مراکز تجاری، اداری و درمانی را شاهد هستیم، شهروندان برای پارک خودروهای خود با مشکل جدی و روز افزونی مواجه اند. این کمبود، منجر به بروز پدیده های نامطلوب و تشدید کننده بحران ترافیک می شود.

پارک دوبل و پارک در کوچه ها و معابر فرعی:

برخی شهروندان خرم آبادی و مسافرانی که بنا به ضرورت به جهت انجام امورات اداری، خرید و یا مباحث پزشکی به مرکز استان آمده اند بناچار خودروهای خود را در حاشیه خیابان ها، مقابل مغازه ها و حتی در خیابان پارک دوبل می کنند. این عمل، فضای موجود برای عبور و مرور را به شدت کاهش داده و باعث کندی شدید جریان ترافیک می شود.

خودروهایی که به صورت دوبل پارک شده اند، عملا  یک یا دو خط از عرض مفید خیابان را اشغال می کنند و عبور و مرور را برای سایر خودروها دشوارمی سازند یا برخی ها هم برای گریز از جریمه یا یافتن راهی ، اقدام به پارک خودروها در کوچه های بن بست، کوچه های باریک منتهی به خیابان های اصلی و حتی در محل ورودی منازل می کنند.این رویه نه تنها جریان ترافیک در معابراصلی را مختل می کند، بلکه دسترسی اضطراری خودروهای امدادی (آتشنشانی، اورژانس و اهالی آن کوچه ها) را نیز با مشکل مواجه می سازد.

تبعات منفی فقدان پارکینگ:

پارک خودروها در نقاط خلوت، فرصت طلیی را برای سارقان فراهم می آورد. این امر منجر به افزایش چشمگیر سرقت های خرد، که عمدتا با شکستن شیشه ها، سرقت وسایل داخل خودرو (مانیتور، سیستم صوتی، کیف و مدارک) و حتی سرقت خود خودرو می شود. این وضعیت، علاوه بر خسارات مالی، امنیت روانی شهروندان را نیز به شدت کاهش می دهد و احساس ناامنی را درجامعه ترویج می کند.

تصادفات خسارتی و جرحی:

پارک دوبل ، توقف های برای یافتن جای پارک، ریسک بروز تصادفات را به شکل قابل توجهی افزایش می دهد. برخورد خودروها با یکدیگر به دلیل عدم رعایت فاصله، برخورد با عابران پیادهای که برای عبور از خیابان اقدام می کنند، و تصادفات با موتورسیکلت ها (که در ترافیک سنگین بیشترین آسیب را می بینند) از جمله پیامدهای مستقیم این بی نظمی ترافیکی و فقدان پارکینگ است. این تصادفات، علاوه بر هزینه های مالی و جانی برای افراد، منجر به اتلاف وقت شهروندان، نیروهای امدادی و پلیس نیز می شود.

بروز تنش ها و درگیری های فیزیکی؛ از ترافیک تا نزاع خیابانی

یکی از نگران کننده ترین پیامدهای گره های ترافیکی، نه تنها اختلال در جریان حرکت خودروهاست، بلکه تأثیر عمیق آن بر سلامت روان و روابط اجتماعی شهروندان است.حجم بالای استرس، تأخیرهای مکرر و غیرقابل پیش بینی و فشارهای روانی ناشی از ترافیک، آستانه تحمل وتاب آوری افراد را به شدت کاهش می دهد. در چنین شرایطی، یک اتفاق کوچک و پیش پاافتاده، مانند یک تصادف خسارتی ناچیز، یک مانور رانندگی نادرست، یا حتی یک سوءتفاهم جزئی درخصوص حق تقدم، می تواند به سرعت از یک اختلاف نظر ساده به درگیری های لفظی تند وسپس به درگیری های فیزیکی تبدیل شود.

اهمیت فرهنگسازی و راهکارهای اجتماعی:

برای مقابله با این پدیده مخرب، فرهنگ سازی نقشی حیاتی ایفا می کند. آموزش مهارت های کنترل خشم و مدیریت استرس، ترویج فرهنگ رانندگی با گذشت، صبوری و احترام به حقوق دیگران، و نهادینه کردن این باور که “امنیت روانی جامعه، اولویت اول است” می تواند به کاهش چشمگیر این تنش ها و درگیری ها کمک کند.

نقش رسانه ها:رسانه های جمعی، اعم از صدا و سیما، خبرگزاری ها و پایگاه های خبری، روزنامه ها، نشریات و رسانه های مجازی، می توانند با تولیدات محتوایی جذاب برنامه ها، مقالات و محتواهای آموزشی، شهروندان را با پیامدهای منفی پرخاشگری در ترافیک آشنا کرده و الگوهای رفتاری صحیح را ترویج دهند.

نقش مدارس و دانشگاه ها:گنجاندن مباحث مربوط به زندگی، و کنترل خشم در سرفصل های آموزشی مدارس و دانشگاه ها، از سنین پایین، می تواند در بلندمدت تغییرات فرهنگی عمیقی ایجاد کند.

نقش نهادهای فرهنگی و اجتماعی:سازمان های مردم نهاد، مساجد و کانون های فرهنگی می توانند با برگزاری کارگاه ها و نشست های آموزشی، در زمینه ارتقاء فرهنگ شهروندی وکاهش تنش های اجتماعی در حوزه ترافیک، نقش مؤثری ایفا کنند.

چالش های پلیس راهنمایی و رانندگی:پلیس راهنمایی و رانندگی، به عنوان یکی از اصلی ترین نهادهای مسئول در زمینه مدیریت و  روانسازی ترافیک، با وجود تلاش های شبانه روزی و مخلصانه نیروهای خدوم خود، در شهر خرم آباد با چالشهای منحصر به فرد و دشواری های فراوانی روبرو است. این مشکلات، ناشی از ترکیبی از عوامل ساختاری، کالبدی و محیطی هستند.

محدودیت های بافت فرسوده و خیابان های کم عرض:همانطور که پیشتر ذکر شد، بافت قدیمی و خیابان های با عرض کم، به خصوص در هسته مرکزی شهر، کار را برای نیروهای پلیس بسیار دشوار کرده است. عدم امکان اجرای طرح های ترافیکی نوین، اعمال قانون در خصوص پارک حاشیه ای، و مدیریت جریان ترافیک در این محدوده ها، با محدودیت های فیزیکی جدی مواجه است. برای مثال، در خیابان های باریک، حتی یک خودروی پارک شده به صورت دوبل، می تواند کل جریان ترافیک را مختل کند و اعمال قانون مؤثر را با مشکل روبرو سازد.

خرم آباد، به عنوان مرکز استان، نه تنها پذیرای حجم بالای تردد خودروهای شخصی شهروندان خود، بلکه روزانه میزبان تعداد کثیری از افراد از شهرستانهای تابعه و حتی سایر استان ها است.این افراد برای انجام امور اداری، مراجعه به مراکز درمانی، خرید، و یا دیدار با بستگان، وارد شهر می شوند افزایش تعداد خودروهای شخصی و نبود زیرساخت های کافی برای پاسخگویی به این حجم از تردد، مدیریت ترافیک را به چالشی عظیم و طاقت فرسا برای پلیس راهنمایی و رانندگی تبدیل کرده است.

فقدان سیستم های هوشمند:در حالی که در بسیاری از شهرهای کشور، استفاده از سیستم های هوشمند مدیریت ترافیک (مانند دوربینهای کنترل سرعت،سامانه های ثبت تخلف، و چراغهای راهنمایی هوشمند) به امری رایج تبدیل شده است،اما در خرم آباد، استفاده از این فناوری ها هنوز به گستردگی و کیفیت مطلوب نرسیده است. این امر، توانایی پلیس را در اعمال قانون لحظه ای، تحلیل الگوهای ترافیکی، واتخاذ تصمیمات به موقع و مؤثر، محدود می سازد.

فرهنگ ترافیک و همکاری شهروندان:چالش دیگر پلیس، ناشی از عدم آگاهی شهروندان در برابر اجرای قوانین است. بسیاری از رانندگان، از قوانین راهنمایی و رانندگی به طور کامل تبعیت نمی کنند و در مواردی با نیروهای پلیس نیز درگیرمی شوند. این موضوع، علاوه  بر افزایش بار کاری پلیس، به کاهش اثر بخشی اقدامات کنترلی منجر می شود.

راهکارهای اساسی برای دستگاه های متولی:حل ریشه ای معضل ترافیک در خرم آباد، نیازمند یک رویکرد جامع، چند وجهی و هماهنگ از سوی تمام دستگاه های مسئول، به ویژه شهرداری، پلیس راهنمایی و رانندگی، شورای شهر، وسازمانهای مرتبط با حمل و نقل و توسعه شهری است. این راهکارها باید به صورت یکپارچه ودر سه سطح کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت برنامه ریزی و اجرا شوند.

نتیجه گیری:

گره ترافیکی خرم آباد، چالشی چند وجهی و پیچیده است که ریشه در عوامل متعددی از جمله ساختار فیزیکی شهر، تمرکز بیش از حد کاربری ها در بافت قدیمی، فقدان زیرساخت های کافی، ضعف در سیستم حمل و نقل عمومی و حتی برخی مسائل فرهنگی دارد.

حل این معضل، به تنهایی از عهده یک سازمان یا یک بخش خاص برنمی آید و نیازمند یک عزم جدی و اراده قوی ازسوی تمام مسئولین شهری، اعم از دستگاه های دولتی، شهرداری، اعضای شورای شهر و پلیس راهنمایی و رانندگی  است که این امر همچنین مستلزم سرمایه گذاری های هوشمندانه، بلندمدت و پایدار در توسعه زیرساخت ها، استفاده بهینه ازفناوری های نوین، و مهمتر از همه، مشارکت فعال و آگاهانه شهروندان است. برنامه ریزی دقیق، اجرای مستمر و ارزیابی منظم اقدامات، از ارکان اصلی موفقیت در این مسیر خواهد بود.

انتهای پیام/