مشارکت عشایر و آموزش نسل آینده کلید حفاظت از زاگرس

به گزارش همای سعادت،هادی کیا دلیری در همایش ملی منطقه ای پرچمداری آموزش و فرهنگ سازی محیط زیست و عشایر که در منطقه حفاظت شده سفیدکوه خرم آباد برگزار شد، با اشاره به پیوند دیرینه زندگی عشایری با طبیعت اظهار کرد: سنت‌ها، سیاه‌چادرها، موسیقی، پوشش و غذاهای محلی از ثروت‌های ارزشمند فرهنگی کشور هستند که می‌توانند در آینده از مهم‌ترین ظرفیت‌های جذب گردشگر باشند و نباید به نام مدرن‌سازی این میراث فرهنگی و پیوند آن با طبیعت را از دست بدهیم.

وی با تاکید بر تفاوت شیوه آموزش به کودکان و بزرگسالان تصریح کرد: در آموزش نسل آینده نباید تنها بر هشدار درباره تخریب‌ها و بحران‌های زیست‌محیطی تکیه کرد بلکه باید زمینه علاقه‌مندی کودکان به طبیعت را فراهم آورد چراکه این رویکرد می‌تواند اثری ماندگارتر از تذکر و هشدار صرف داشته باشد.

حفاظت از طبیعت مانع توسعه نیست

کیا دلیری با تشریح تفاوت حفاظت و مدیریت محیط‌زیست گفت: حفاظت از طبیعت به معنای پیشگیری از آسیب‌های بالقوه‌ای است که ممکن است در آینده به تخریب زیستگاه‌ها و نابودی گونه‌ها منجر شوند بنابراین حفاظت صرفا مدیریت یک منطقه نیست بلکه به معنای پاسداری از موجودیت و بقای آن است.

وی با بیان اینکه سازمان حفاظت محیط‌زیست نباید به‌عنوان مانعی در مسیر توسعه معرفی شود افزود: اگر توسعه را به مسیری برای حرکت تشبیه کنیم بخش‌های مختلف اقتصادی در این مسیر حرکت می‌کنند و محیط‌زیست نقش حفاظ و گاردریل آن را دارد تا حرکت توسعه به شکلی ایمن، استاندارد و متناسب با ظرفیت‌های طبیعی انجام شود.

دانش بومی عشایر؛ سرمایه‌ای برای حفاظت از زاگرس

معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به تجربه تاریخی عشایر در زندگی هماهنگ با طبیعت گفت: زندگی عشایری طی نسل‌ها بر پایه شناخت زمان کوچ، شرایط رویش گیاهان و ظرفیت مراتع شکل گرفته و تقویم زندگی عشایر در بسیاری موارد با تقویم طبیعت هماهنگی داشته است.

وی با تاکید بر اینکه مراتع برای عشایر صرفا قطعه‌ای زمین نیستند اظهار کرد: این عرصه‌ها بخشی از منابع حیاتی و معیشتی جامعه عشایری به شمار می‌روند و همین وابستگی مستقیم سبب می‌شود عشایر آثار تخریب طبیعت را زودو ملموس‌تر از بسیاری از جوامع شهری احساس کنند.

وی افزود: دانش بومی عشایر حاصل تجربه‌های طولانی زندگی در طبیعت است و می‌تواند در کنار دانش علمی امروز، به حفاظت مؤثرتر از منابع طبیعی کمک کند؛ البته این موضوع به معنای نادیده گرفتن آسیب‌های احتمالی ناشی از چرای بیش از ظرفیت، قطع درختان یا سایر فعالیت‌های ناسازگار با معیارهای حفاظت نیست و بهره‌برداری از طبیعت باید با رعایت ظرفیت‌های اکولوژیک انجام شود.

زوال جنگل‌های بلوط، هشداری برای آینده زاگرس

کیا دلیری با اشاره به وضعیت جنگل‌های زاگرس گفت: این منطقه یک اکوسیستم زنده و گسترده شامل جنگل‌ها، چشمه‌ها، رودخانه‌ها و دره‌هاست و آسیب به هر بخش آن می‌تواند بر کل چرخه حیات و معیشت جوامع محلی اثر بگذارد.

وی با بیان اینکه بخش قابل‌توجهی از جنگل‌های زاگرس با بیماری‌ها و پدیده زوال روبه‌رو شده‌اند اظهار کرد: بر اساس آماری که در این نشست ارائه شد از حدود ۶ میلیون هکتار جنگل‌های زاگرس نزدیک به ۲ میلیون هکتار با بیماری زغالی و دیگر عوامل زوال و آسیب مواجه شده‌اند که در صورت تداوم می‌تواند خطر تخریب بیشتر و بیابان‌زایی را افزایش دهد.

کیا دلیری اظهار داشت: بلوط زاگرس را فراتر از یک گونه درختی دانست و افزود: این درخت برای ساکنان زاگرس نمادی از تاریخ، فرهنگ و هویت جوامع محلی است و پایداری جنگل‌ها با پایداری فرهنگ و زندگی مردم این منطقه پیوند دارد.

وی ادامه داد: حفاظت از محیط‌زیست تنها با توصیه به مردم محقق نمی‌شود و دولت و دستگاه‌های اجرایی نیز باید در عمل به الزامات محیط‌زیستی پایبند و شرایطی فراهم کنند که رفتارهای سازگار با طبیعت برای شهروندان امکان‌پذیر و آسان باشد.

قوانین و فناوری‌ها باید امکان رفتار سازگار با طبیعت را فراهم کنند

کیادلیری با تأکید بر ضرورت اصلاح برخی رویکردهای اجرایی اظهار کرد: در سیاست‌گذاری‌های محیط زیستی باید شرایط زندگی و معیشت مردم نیز مورد توجه قرار گیرد. برای مثال، هنگام برخورد با دامداری که به‌دلیل فعالیت خود در معرض محدودیت قرار می‌گیرد یا روستاییانی که در مجاورت جنگل زندگی می‌کنند، باید علاوه بر مقررات حفاظتی، راهکارهای عملی و جایگزین‌های قابل اجرا نیز در نظر گرفته شود.

آموزش کافی نیست؛ زمینه تغییر رفتار فراهم شود

کیا دلیری با اشاره به اهمیت شکل‌گیری عادت‌های زیست‌محیطی در دوران کودکی گفت: گاهی عادت‌های رفتاری از آگاهی فرد نیز تاثیرگذارتر هستند بنابراین باید از سنین پایین زمینه شکل‌گیری عادت‌های آگاهانه و مسئولانه در قبال طبیعت را فراهم کرد.

وی با تاکید بر ضرورت همکاری مردم و مسئولان برای عبور از چالش‌های زیست‌محیطی کشور خاطرنشان کرد: طبیعت برای حفاظت پایدار به جامعه‌ای آگاه و مشارکت‌جو نیاز دارد و تقویت آموزش، استفاده از دانش بومی و علمی و هماهنگ‌کردن فعالیت‌های توسعه‌ای با ظرفیت‌های طبیعی از ضرورت‌های صیانت از زاگرس و دیگر زیست‌بوم‌های کشور است.

معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست تاکید کرد: تغییر پایدار زمانی اتفاق می‌افتد که مورد پذیرش مردم قرار گیرد و در کنار آموزش و اقناع عمومی، قوانین، زیرساخت‌ها و مشوق‌های لازم نیز برای شکل‌گیری رفتارهای مسئولانه فراهم باشد.

انتهای پیام/