دریاچه گهر نگین اشترانکوه؛از جاذبه طبیعی تا ظرفیت جهانی ژئوپارک لرستان

به گزارش همای سعادت-لرستان به دلیل قرار گرفتن در محدوده رشته‌کوه زاگرس، از تنوع قابل توجهی در عوارض طبیعی و زمین‌شناختی برخوردار است. کوه‌های مرتفع، دره‌ها و تنگه‌های عمیق، آبشارها، غارها، چشمه‌ها و دریاچه‌ها مجموعه‌ای از جاذبه‌های طبیعی را در این استان شکل داده‌اند که می‌توانند زمینه‌ساز توسعه گردشگری زمین‌شناختی باشند.

در میان این ظرفیت‌ها، منطقه اشترانکوه و دریاچه گهر جایگاه ویژه‌ای دارد. دریاچه گهر در ارتفاعات اشترانکوه قرار گرفته و ترکیب آب، کوهستان و پوشش گیاهی پیرامون آن، چشم‌اندازی منحصر‌به‌فرد ایجاد کرده است.

گهر؛ جاذبه‌ای فراتر از یک دریاچه

اشترانکوه از رشته‌کوه‌های مهم زاگرس محسوب می‌شود و ساختار‌های زمین‌شناختی موجود در آن حاصل فرایند‌های طولانی زمین‌شناسی و کوه‌زایی است.

وجود سنگ‌های رسوبی، ساختار‌های چین‌خورده و آثار فرسایش در این منطقه، امکان مطالعه فرایند‌های شکل‌گیری ناهمواری‌های زاگرس را فراهم کرده است. همین ویژگی‌ها سبب شده است منطقه از دیدگاه زمین‌شناسی و ژئومورفولوژی نیز مورد توجه قرار گیرد.

دریاچه گهر تنها یک مقصد طبیعت‌گردی نیست. قرارگیری آن در میان ارتفاعات اشترانکوه، ارتباط آن با منابع آب و چشم‌انداز‌های زمین‌شناختی اطراف، این منطقه را به یکی از نقاط قابل توجه برای توسعه ژئوتوریسم تبدیل کرده است.

در مطالعات انجام‌شده درباره ظرفیت‌های ژئوپارک در لرستان نیز محدوده دریاچه گهر و مناطق پیرامون آن به عنوان یکی از مناطق مستعد برای توسعه ژئوپارک مطرح شده است.

ژئوپارک‌ها با هدف حفاظت از میراث زمین‌شناختی، آموزش و توسعه گردشگری پایدار ایجاد می‌شوند و در صورت مدیریت مناسب می‌توانند علاوه بر حفاظت از طبیعت، زمینه اشتغال و رونق اقتصادی جوامع محلی را نیز فراهم کنند.

توسعه گردشگری؛ فرصت و تهدید

افزایش شمار گردشگران در منطقه گهر می‌تواند فرصت اقتصادی مناسبی برای جوامع محلی ایجاد کند، اما در صورت نبود مدیریت صحیح، پیامد‌های منفی نیز به همراه خواهد داشت.

افزایش تولید زباله، آسیب به پوشش گیاهی، آلودگی منابع آب و تخریب برخی زیستگاه‌ها از جمله پیامد‌هایی است که در مناطق طبیعی گردشگرپذیر ممکن است رخ دهد.

از این رو، توسعه گردشگری در اشترانکوه باید بر پایه ظرفیت محیط‌زیست و اصول گردشگری پایدار انجام شود. ایجاد مسیر‌های مشخص گردشگری، آموزش گردشگران، مدیریت پسماند و جلوگیری از تخریب منابع طبیعی می‌تواند در حفاظت از این منطقه مؤثر باشد.

حفاظت از دریاچه گهر نیازمند مشارکت مردم و دستگاه‌های مسئول است

فرمانپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، با تأکید بر ضرورت حفاظت از دریاچه گهر، این پهنه طبیعی را یکی از مهم‌ترین ذخیره‌گاه‌های زیستی و طبیعی زاگرس دانست و گفت: قرار گرفتن این دریاچه در محدوده منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه، اهمیت زیست‌محیطی آن را دوچندان کرده است.

وی اظهار کرد: دریاچه گهر به دلیل شرایط خاص اقلیمی و اکولوژیکی، از زیستگاه‌های ارزشمند و حساس کشور به شمار می‌رود و نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی منطقه دارد. وجود گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری در اطراف این دریاچه، اهمیت آن را از منظر زیست‌محیطی و ژنتیکی برجسته کرده است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با اشاره به جایگاه ویژه گهر در طبیعت ایران افزود: این دریاچه که در قلب منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه قرار دارد، یکی از ارزشمندترین تالاب‌های کوهستانی کشور محسوب می‌شود و برخورداری از چشم‌انداز‌های طبیعی کم‌نظیر و تنوع زیستی قابل توجه، موجب شده است از اهمیت ملی و بین‌المللی برخوردار باشد.

فرمانپور همچنین به ظرفیت گردشگری دریاچه گهر اشاره کرد و گفت: این منطقه یکی از مقاصد مهم گردشگری طبیعی کشور است و هر ساله هزاران طبیعت‌گرد و کوهنورد برای بازدید از این جاذبه طبیعی راهی منطقه می‌شوند.

وی در ادامه تأکید کرد: حفاظت از چنین سرمایه ارزشمندی تنها با اقدامات دستگاه‌های مسئول محقق نمی‌شود و مشارکت مردم نیز در صیانت از این اکوسیستم ضروری است. هرگونه آسیب به محیط طبیعی دریاچه گهر می‌تواند پیامد‌های گسترده‌ای برای تنوع زیستی منطقه به همراه داشته باشد؛ از این رو حفاظت از این میراث طبیعی باید با جدیت دنبال شود.

توسعه ژئوپارک می‌تواند زمینه فعالیت‌های اقتصادی متنوعی را برای مردم محلی فراهم کند. راهنمایی گردشگران، ایجاد اقامتگاه‌های بوم‌گردی، عرضه صنایع‌دستی، فروش محصولات محلی و ارائه خدمات گردشگری از جمله فعالیت‌هایی است که می‌تواند سهم جوامع محلی از اقتصاد گردشگری را افزایش دهد.

مشارکت مردم محلی در حفاظت و مدیریت منطقه نیز از اهمیت زیادی برخوردار است؛ زیرا حفاظت بلندمدت از یک جاذبه طبیعی بدون همراهی ساکنان منطقه دشوار خواهد بود.

گهر؛ ظرفیت ژئوپارک، نه ژئوپارک جهانی

با وجود ظرفیت‌های قابل توجه زمین‌شناختی و طبیعی، دریاچه گهر و اشترانکوه در حال حاضر ژئوپارک جهانی یونسکو محسوب نمی‌شوند؛ بنابراین عنوان دقیق‌تر برای این منطقه، «منطقه مستعد توسعه ژئوپارک» است.

تبدیل این ظرفیت به یک ژئوپارک موفق نیازمند شناسایی و مستندسازی ژئوسایت‌ها، حفاظت از میراث طبیعی، ایجاد زیرساخت‌های گردشگری، آموزش، پژوهش و مشارکت جامعه محلی است.

دریاچه گهر و اشترانکوه را می‌توان یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های طبیعی و زمین‌شناختی لرستان برای توسعه ژئوتوریسم دانست. قرار گرفتن دریاچه در میان ارتفاعات زاگرس، وجود چشم‌انداز‌های متنوع و دسترسی به مجموعه‌ای از پدیده‌های طبیعی، فرصت مناسبی برای معرفی ارزش‌های زمین‌شناختی و گردشگری منطقه فراهم کرده است.

اکنون حفاظت از این سرمایه طبیعی در کنار توسعه گردشگری پایدار، می‌تواند زمینه‌ای برای معرفی هرچه بیشتر ظرفیت‌های لرستان، ایجاد فرصت‌های اقتصادی برای جوامع محلی و افزایش توجه به میراث زمین‌شناختی استان باشد.

انتهای پیام/