زن در آیینه اسلام و غرب؛نبرد دو تصویر از انسان

یادداشت اختصاصی-در این میان، چگونگی تصویرسازی از زن، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های فرهنگی هر جامعه است؛ زیرا رسانه‌ها می‌توانند زن را یا به مقام کرامت و رشد برسانند، یا او را به کالایی برای مصرف و لذت‌جویی تقلیل دهند.

در مقایسه میان نگاه اسلام و غرب به زن، تفاوتی بنیادین در نوع انسان‌ شناسی نهفته است. اسلام، انسان را موجودی الهی و در مسیر کمال می‌بیند و زن را شریکی هم‌تراز با مرد در این مسیر می‌داند. در این نگرش، زن مظهر مهر، تربیت و آفرینش است؛ نه مخلوقی منفعل، بلکه محور پویایی خانواده و جامعه. حضرت زهرا(س) تجلی کامل این حقیقت است؛ انسانی که رضای الهی در رضای او متجلی می‌شود و سیره‌اش الگویی برای همه زنان و مردان در هر عصر است. زن مسلمان در پرتو چنین نگاهی می‌تواند در عرصه‌های علمی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی حضور مؤثر داشته باشد، بی‌آن‌که از کرامت، عفت و متانت فاصله بگیرد.

در مقابل، نگاه غربی به زن، ریشه در نگرش مادی‌گرایانه و لذت‌محور دارد. تاریخ تمدن غرب نشان می‌دهد که زن تا قرن بیستم از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی چون رأی، تحصیل و مالکیت محروم بود. با ظهور رسانه‌های مدرن، این تبعیض تاریخی شکل تازه‌ای یافت؛ زن از انزوا خارج شد، اما نه برای شکوفایی، بلکه برای مصرف شدن در بازار تبلیغات، مد و صنعت سرگرمی. رسانه‌های غربی در قالب سه رویکرد «زن به‌عنوان کالا»، «ابزار» و «مشتری»، از او بهره‌کشی اقتصادی و فرهنگی کرده‌اند. در چنین فضایی، آزادی زن بیش از آن‌که به معنای رهایی باشد، به ابزاری برای سود و بهره‌جویی مردانه تبدیل شد.

اسلام اما مسیر دیگری را گشود. در قرآن، زن در کنار مرد، شریک در ایمان، جهاد، صدق و صبر معرفی می‌شود: «إنّ المسلمین والمسلمات… والصابرین والصابرات»؛ یعنی زن و مرد دوش‌به‌دوش در میدان معنویت و رشد حرکت می‌کنند. پیامبر(ص) با گفتار خود «المرأه ریحانه و لیست بقهرمانه» نگاهی انسانی و لطیف به زن ارائه داد؛ زن نه ابزار کار یا خدمت، بلکه گل لطیفی است که باید از او مراقبت کرد و در عین حال، می‌تواند در میدان علم، اندیشه، سیاست و اجتماع بدرخشد.

انقلاب اسلامی ایران مصداق عینی این نگرش بود. حضور پررنگ زنان در شکل‌گیری و تداوم انقلاب، در دفاع مقدس، در تربیت نسل مؤمن و در عرصه‌های علمی و فرهنگی، نشان داد که زن مسلمان، نه تنها از میدان‌های اجتماعی فاصله ندارد، بلکه پیش‌رو و الهام‌بخش است. اگر مادران و همسران شهدا نبودند، روح جهاد و ایثار در جامعه دوام نمی‌یافت. این نقش، تنها در سایه ایمان، آگاهی و کرامت زن مسلمان معنا دارد.

تمدن غربی امروز باید پاسخ دهد که چرا علی‌رغم شعار آزادی، زن را به ابزاری برای تبلیغ و لذت‌جویی تبدیل کرده است. آمار بالای خشونت خانگی، فروپاشی خانواده و افسردگی زنان در جوامع غربی نتیجه مستقیم همین کالاسازی فرهنگی است. غرب با ظاهری درخشان، اما باطنی آشفته، به زن خیانت کرده است؛ در حالی که اسلام، با حفظ فطرت زنانه و گشودن راه رشد معنوی و علمی، کرامت واقعی او را پاس می‌دارد.

زن مسلمان امروز باید با تکیه بر هویت اسلامی، دانش، بصیرت و عفاف خود، الگویی جهانی از زن آزاد و آگاه بسازد. او می‌تواند هم مادر باشد و هم مدیر، هم پژوهشگر و هم مصلح اجتماعی؛ بی‌آن‌که از لطافت و روح لطیف خود فاصله بگیرد. زن ایرانی، دختر فاطمه(س) است؛ استوار، آگاه و مؤمن. او وارث مکتبی است که زن را مظهر نور، حیات و آینده می‌داند نه ابزار لذت، بلکه سرچشمه عشق و رشد انسانی.

انتهای پیام/